H A N D E
N
Bij het begin van dit nieuwe filosofisch seizoen,
wil ik jullie niet overvallen met de zoveelste theorie
of aanbeveling over wat nu "het Goede Leven" zou kunnen zijn. Veeleer
wil ik een korte wandeling met U maken langs de kronkelpaden van lijf en taal.
Daarbij het hoofd even terzijde, met beide voeten op
de grond ook al gaat het over "handen" .
Overigens zijn we hier vandaag samen op Open
Monumenten dag en dat niet toevallig in de stad van de handwerper Brabo en de Antwerpse Handjes.
Maar die mythe kende U al. Al zijn er in die dagen van wel en wee der
Nederlanden wellicht meer hoofden dan handen gesneuveld op de grote markt.
Toch komt wellicht geen enkel lichaamsdeel zo
rijkelijk aan bod in ons taalgebruik als de hand, tenminste
als we het beschaafd willen houden. Met de handen heeft de mens de aarde
bewerkt, het wild bejaagd, de bessen verzameld, het
vuur ontstoken, het kind gewiegd. De hand streelt, zalft en slaat . Met de
handen wroetten onze voorouders om den brode in de
grond.. Het zaad werd met zwierige worp uit de palm
over 't land verdeeld. In handgevlochten
manden werden de vruchten van handarbeid verzameld en op markten verhandeld. De
koe werd manueel gemolken, de eieren uit het nest geraapt.
Wie zijn huis verkoopt doet dat vaak nog "Uit
de Hand", al is het dan uitkijken of je doet het te goedkoop van de hand.
Zoals onze nonkel Jef die we nochtans met hand en tand
hadden gewaarschuwd. Maar hij mankeert voor die dingen nu éénmaal het nodige
"Fingerspitzengefûhl".
Vandaag de dag zorgt de discipline hoofdreken voor
heel wat hoofdbrekens en om een handgeschreven brief moet je al helemaal niet
meer vragen. In de supermarkt echter is de duurste jam die met het label "op grootmoeders wijze". Met de moderne
lichting grootmoeders die er vaak bijlopen als babes
kunnen we ons afvragen of het label niet moet worden aangepast . Overgrootmoederswijze dan ?
Er is iets dubbel in onze relatie tot de hand.
Hoeveel er ook van beschikbaar zijn hoe meer we machines en robots ontwerpen om
ze toch maar zo weinig mogelijk te hoeven gebruiken. Anderzijds zijn we bereid
duur te betalen dat wat voorzien is van het label
"hand made".... In de fijnkostzaak kunnen
zogenaamd zelfbereide produkten rekenen op een vlotte
afzet. Is de mens zelf niet dubbel ? Enerzijds
onlosmakelijk verbonden met de natuur om tegelijk deze onafgebroken naar zijn
hand te zetten. Had Freud dan toch gelijk
? Wat is er met ons aan de hand ? Hoe langer
hoe meer wordt het zonneklaar dat we met zijn allen onze handel en wandel
dienen bij te sturen wil het niet uit de hand lopen.
In een vorig leven gebeurde het wel eens dat mijn
baas, die iets van de Antwerpse volksjongen in zich had bewaard mij bij een
probleemdossier met de volgende smeuige woorden
aanspoorde:
" Zeude die mannen
nog is nie mé e kaa aand on hun gat kome ?!"
Zowaar een probate methode
om de dingen niet op zijn beloop te laten.
Ik wil besluiten met een oproep aan alle filosofen
uit alle windstreken: Komt vanachter uw stoffige schrijftafels vandaan en
vorm een rij hand in hand, die reikt van hier tot het nimmer serieus ontgonnen
land van anders denken. Wie weet worden jullie dan aan het begin van nieuwe
tijden en een nieuwe aarde vergast op de ultieme erkenning van de filosofie en
galmt er een stem uit de ruimte:
"Het is goed , gij
hebt na al uw spreken uiteindelijk ook gehandeld!
Jean De Waegenaere
14 sept 2008