Hoe herkennen we een goede filosofische vraag? Schuilt er achter elke goeie filosofische vraag een “ongemakkelijke waarheid – an inconvenient truth”? Welke filosoof was het ook weer die vond dat het zijn taak was om “de mensen hun oren te kietelen”?

De laatste weken werden we overspoeld door onheilstijdingen m.b.t. de opwarming van het klimaat. Het thema is niet nieuw. De club van Rome waarschuwde, als ik me niet vergis, reeds in de jaren zeventig voor de desastreuze gevolgen van een onbewust omgaan met de energievoorraden. De waarschuwingen kwamen steeds uit de hoek van de wetenschappers. Serieuze wetenschappers zijn over ’t algemeen ernstige hardwerkende mensen zonder veel getrommel. Met de Club van Rome evenwel is er nooit ernstig rekening gehouden. Het waren dan ook geen tafelspringers.

Wat is er nodig opdat we met z’n allen drastisch van koers veranderen? Welk middel zal ons redden? Want met “an inconvenient truth” van Mr Al Gore, komt er iets op gang, dat is wel duidelijk. Is Al Gore wetenschapper? Is hij een politicus? Of is hij een filosoof? Uit de Standaard van 30 oktober ll. citeer ik: “Indien ons gedrag niet snel en drastisch wordt bijgestuurd, riskeren we een schadefactuur te moeten verteren van om en bij de vijf triljoen euro. Dit volgens een rapport van Sir Nicholas Stern, de voormalige vice-president van de wereldbank en vandaag economisch adviseur van de Britse regering. Het rapport van Stern is de eerste zwaarwegende bijdrage van een economist en niet van een wetenschapper. Er wordt dan ook gehoopt dat de nieuwe invalshoek de problematiek geloofwaardiger zal maken” Tot daar citaat.

De geloofwaardigheid van de natuurwetenschapper wordt hier dus afgewogen tegen die van de economist en “lichter” bevonden….

Niet het respect en de liefde voor al wat leeft zal maken dat we anders gaan denken en handelen. Neen, veeleer de angst om mettertijd diep in de geldbeugel te moeten tasten, en hij die dat bespeelt krijgt gretig gehoor. Is de angst dat onze kinderen het slecht en moeilijk zouden kunnen hebben zo’n edel motief of puur Darwinistische drift tot zelfbehoud? Niet bepaald de edelste kenmerken van homo-sapiens worden hier bespeeld voor het bereiken van het hogere doel.

Stephen Hawkins, de beroemde astrofysicus, legde deze zomer de volgende vraag voor aan het wereldforum: “Wat is er nodig opdat de mensheid de komende eeuw zou overleven?-Want, ik weet het niet!”… De grote geleerde, de man van de zwarte gaten – niet die in onze portemonnee -, die zegt: Ik weet het niet. En hij nodigt de lezer uit hierover na te denken. Toch kan ook hij mij niet overtuigen; tenminste als we mogen geloven dat hij tenslotte zelf als oplossing zou hebben voorgesteld: “de emigratie naar andere planeten”. Dus, het probleem exporteren … Of heeft de krant er iets van gemaakt dat men graag leest? Had hij aan onze oren getrokken en er op gewezen dat de mensheid dringend zou dienen te evolueren naar een hoger ethisch bewustzijn, ’t Ware wellicht ‘een ongemakkelijke waarheid’ geweest. Hoe dan ook, genoeg aan de oren getrokken want uit een hoek waar je de oplossing het minst zou verwachten komen er zowaar hoopgevende nieuwtjes aangewaaid. Mijn angst voor de Apocalyps en het einde der tijden is bij het zien van “Panorama” vorige zondag gevoelig afgenomen. Er is de Amerikaanse architect Bill McDonough met als bevriende partner een biochemicus, voorheen werkzaam bij Greenpeace. Deze tandem is er in geslaagd bedrijven zoals Ford Motor Co – Detroit, Nike en textielreus Herman Miller, te motiveren om hun productieplants in belangrijke mate, hetzij milieuvriendelijk, zoniet veel minder vervuilend en energieverspillend te maken. Wanneer je de site van Ford Rouge nu ziet in vergelijking met de vroegere toestand, dan lijkt het wel een paradijs. Er staan zowaar bijenkorven tussen de wilde bloemen op de grasplantsoenen en op de daken landen watervogels in heldere zuivere plassen. Voor de komende jaren staat er een auto gepland die grotendeels afbreekbaar en recycleerbaar moet worden. Bij Herman Miller hebben ze alle toxische kleurstoffen uit productie genomen en vervangen door natuurlijke onschadelijke. Er is een T shirt die honderd percent biologisch afbreekbaar is. Met een T shirt van Herman Miller groeit er dus straks geen haar maar gras op je borst….

De filosofie achter dit alles is: Produceer en consumeer vrolijk verder want: Afval wordt Voedsel!

De berichten die ons uit China bereiken zijn duizelingwekkend. Voor de volgende zeven jaar zijn er nieuwe woningen gepland voor circa 400 miljoen mensen. Architect Bill McDonough heeft ook hier een stem in een raad van wijzen. Zo zal er b.v. niet met baksteen worden gebouwd. De ecologische ramp zou niet te overzien zijn. Nog een positief bericht uit China: Er werd in primeur een geslaagde kernfusietest uitgevoerd. Gelukkig zijn er tekenen dat we mogelijk het begin meemaken van een zeer ingrijpende verschonende industriele revolutie. We kunnen ons daarbij afvragen of er enige synergie plaatsvindt tussen wat we in de buitenwereld vaststellen, ervaren, en de innerlijke processen van het menselijk brein. We hebben al Bill Gates, Bill Clinton, en nu Bill Mc Donough. Graag besluit ik met de hoop uit te spreken dat er nog lang en gelukkig vele gezonde “billekes” op een gezondere aardkluit mogen vertoeven.

Met filosofische groeten -Jean De Waegenaere.

Terug